O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula kokanicaRegel & Schmalh.

Qo‘qon kovragi · Ферула кокандская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Qo‘qon kovragi
Ruscha nomi · Russian name
Ферула кокандская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), efir moyli (essential-oil), yem-xashakbop (forage), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Trudy Imp. S.-Peterburgsk. Bot. Sada 5: 593 (1877)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 288-bet (vol. 7, p. 288)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, toshloq yonbag‘irlar, ko‘chkilar, konuslar yotqiziqlar, shag‘allar, qoyalar, qizil qumtoshlar
Fine-earth, stony slopes, screes, cones of outwash, pebble beds, rocks, red sandstones
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jun, fruiting Jun–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Pomir-Oloy (tizma Oloy, Turkiston, Nurota tizmasi, Zarafshon, Hisor, Qorategin, Pyotr I, Zaolay, Darvoz, Xozretisho, Vanch, Yazgulem, Rushan, Shugnan, Ishkashim, Vaxan)
Pamir-Alai (range Alai, Turkestan, Nuratau, Zarafshan, Hissar, Karategin, Peter the Great, Trans-Alai, Darvaz, Khozretisho, Vanch, Yazgulem, Rushan, Shugnan, Ishkashim, Vakhan)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik monokarplar 1–2 m balandlikda, biroz tukli yoki tuksiz. Ildizlar реповидные, shoxlangan, uzun silindrsimon yon ildizlarli, ba’zan tuganaksimon qalinlashishlarli; kaudekslar butun, qurigan barglarning barg bandilarining tolali qoldiqlarili. Poyalar yakka, asosida 0.4–3 cm diametrda, zich, tuksiz, yuqorigi va o‘rta qismda shoxlanuvchi, bo‘g‘imlarda ozgina qalinlashgan; pastki shoxlar navbatma-navbat, yuqorigi yaqinlashgan, soxta-halqali. Barglar och-yashil, charmsimon, pastdan biroz tukli tomirlari bo‘ylab; ildiz oldi qisqa barg bandilarli; plastinka ikki marta patsimon kesilgan, shakli tuxumsimon, 15–30 cm uzunlikda, 10–20 cm kenglikda, bandsiz segmentlarli; uchki bo‘laklar (2)4–5 cm uzunlikda, (0.5)1.5–4 cm kenglikda, cho‘ziq-oval, asosida pastga tushuvchi bandchalarda, chetlarida mayda o‘tkir-arrasimon tishli, uchida yumaloqlangan; poya kichraygan plastinkali, tuxumsimon yoki uchburchakli, biroz shishgan, poyani o‘rab turuvchi charmsimon barg qinilar. Markaziy soyabonlar 5–8 cm diametrda, yarim sharsimon, deyarli bandsiz, 8–16 nurli; nurlar 2.5–3.5 cm uzunlikda, teng emas, qalinlashgan; yon soyabonlar 1–2da, o‘lchamdan kichikroq, uzun bandlarda, yuqoriga ko‘tarilgan pastda markaziy soyabon; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar 2 cm atrofida diametrda, 8–15 gulli; kichik o‘ramlarning bargchalari pardasimon, qisqa, to‘kiladigan. Gul bandilar 5–7 mm uzunlikda, ingichka. Kosacha tishlari qisqa, uchburchak. Gulbarglar sariq, tuksiz, 1.5 mm gacha uzunlikda, cho‘ziq-oval, qisqa, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy qisqa-konussimon, keng o‘ralgan chetli; ustuncha shoxilar 1.5–2 mm uzunlikda, qayrilgan mericarplarning orqa tomonida. Mevalar tuksiz, yassi, 8–12 mm uzunlikda, 5–7 mm kenglikda, och-sariq, oval, teskari tuxumsimon yoki yumaloq, orqali ozgina qavariq. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra ipsimon, chetki tor. Ekzokarpning hujayralarida kilsimon включения смолы. 3–5 o‘tkazuvchi dastalarning chetki qirralarida, asosida chetki qirralar izodiametrik yog‘ochlashgan hujayralar. Gipendokarp biroz cho‘zilgan тангентальном yo‘nalgan ingichka-devor hujayralarda, po‘stlar ular ko‘p sonli g‘ovaklar ega. 5–8 sekretor kanalchalarning egatlarida, komissural tomonda 12–14da. Egatlarda qo‘shimcha kanalchalarning наблюдается ikkinchi qatorining epidermisi ostida. Endosperm komissural tomonlarli yassi. 2 n = 22.
Perennial monocarps 1–2 m tall, slightly hairy or glabrous. Roots реповидные, branched, with long cylindrical lateral roots, sometimes with tuberous thickenings; caudices entire, covered with fibrous remains of petioles of dead leaves. Stems solitary, at the base 0.4–3 cm in diameter, dense, glabrous, in upper and middle part branching, in nodes a little thickened; lower branches alternate, upper approximate, false-whorled. Leaves light-green, leathery, below slightly hairy along the veins; basal with short petioles; blade twice pinnatisect, in outline ovate, 15–30 cm long, 10–20 cm wide, with sessile segments; terminal lobes (2)4–5 cm long, (0.5)1.5–4 cm wide, oblong-oval, at the base decurrent on petiolules, along the margins small sharply-serrate, at the apex rounded; cauline with reduced blade, with ovate or triangular, slightly inflated, amplexicaul leathery sheaths. Central umbels 5–8 cm in diameter, hemispherical, almost sessile, 8–16-ray; rays 2.5–3.5 cm long, unequal, thickened; lateral umbels along 1–2, smaller than the size, on long stalks, ascending below central umbel; involucre absent; umbellules about 2 cm in diameter, 8–15-flowered; leaflets of involucels membranous, short, deciduous. Pedicels 5–7 mm long, thin. Calyx teeth short, triangular. Petals yellow, glabrous, up to 1.5 mm long, oblong-oval, with short, recurved inward apex. Stylopodium short-conical, with broad wrapped margin; style branches 1.5–2 mm long, reflexed on dorsal side of mericarps. Fruits glabrous, flat, 8–12 mm long, 5–7 mm wide, light-yellow, oval, obovate or rounded, with back a little convex. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib filiform, marginal narrow. In cells of exocarp keel-like включения смолы. In marginal ribs 3–5 conducting fascicles, at the base marginal ribs isodiametric lignified cells. Hypendocarp from slightly elongated in тангентальном directed thinly-wall cells, tunics which have numerous pores. In grooves 5–8 secretory canals, on commissural side along 12–14. In grooves under epidermis наблюдается second row of additional canals. Endosperm with commissural sides flat. 2 n = 22.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние монокарпики 1–2 м выс., слегка опушенные или голые. Корни реповидные, разветвленные, с длинными цилиндрическими боковыми корнями, иногда с клубневидными утолщениями; каудексы цельные, покрытые волокнистыми остатками черешков отмерших листьев. Стебли одиночные, при основании 0.4–3 см в диам., плотные, голые, в верхней и средней части ветвящиеся, в узлах немного утолщенные; нижние ветви очередные, верхние сближенные, ложномутовчатые. Листья светло-зеленые, кожистые, снизу слегка опушенные по жилкам; прикорневые с короткими черешками; пластинки дважды перисторассеченные, в очертании яйцевидные, 15–30 см дл., 10–20 см шир., с сидячими сегментами; конечные доли (2)4–5 см дл., (0.5)1.5 –4 см шир., продолговато-овальные, при основании низбегающие на черешочки, по краям мелко остропильчатые, на верхушке закругленные; стеблевые с уменьшенной пластинкой, с яйцевидными или треугольными, слегка вздутыми, стеблеобъемлющими кожистыми влагалищами. Центральные зонтики 5–8 см в диам., полусферические, почти сидячие, 8–16-лучевые; лучи 2.5–3.5 см дл., неравные, утолщенные; боковые зонтики по 1–2, меньшего размера, на длинных ножках, выходящих ниже центрального зонтика; обертки отсутствуют; зонтички около 2 см в диам., 8–15-цветковые; листочки оберточки перепончатые, короткие, опадающие. Цветоножки 5–7 мм дл., тонкие. Зубцы чашечки короткие, треугольные. Лепестки желтые, голые, до 1.5 мм дл., продолговато-овальные, с короткой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия короткоконические, с широким завернутым краем; стилодии 1.5–2 мм дл., отогнутые на спинную сторону мерикарпиев. Плоды голые, плоские, 8–12 мм дл., 5–7 мм шир., светло-желтые, овальные, обратнояйцевидные или округлые, со спинки немного выпуклые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра нитевидные, краевые узкие. В клетках экзокарпа каплевидные включения смолы. В краевых ребрах 3–5 проводящих пучков, у основания краевых ребер изодиаметрические одревесневшие клетки. Гипэндокарп из слегка вытянутых в тангентальном направлении тонкостенных клеток, оболочки которых имеют многочисленные поры. В ложбинках 5–8 секреторных канальцев, на комиссуральной стороне по 12–14. В ложбинках под эпидермой наблюдается второй ряд дополнительных канальцев. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. 2n=22.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)