O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula giganteaB.Fedtsch.

Ulkan kovrak · Ферула гигантская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Ulkan kovrak
Ruscha nomi · Russian name
Ферула гигантская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Trudy Bot. Muz. Imp. Akad. Nauk 1: 135 (1902)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 287-bet (vol. 7, p. 287)
Yashash joylari · Habitat
Lyossli, mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, ko‘chkilar
Loess, fine-earth, gravelly, stony slopes, outcrops of variegated rocks, screes
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–iyul, mevalashi avgust–sentabr
Flowering Jun–Jul, fruiting Aug–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Pomir-Oloy (Bobotog‘ tizmasi, Hisor: janubiy yonbag‘irning tog‘ oldilari, Qorategin, g‘arbiy tizmaning qismi Pyotr I, Xozretisho tizmasi, Janubiy Tojiston past tog‘lari, Badaxshan: Pyandj daryosining vodiyi Xorogadan balandroq)
Pamir-Alai (range Babatag, Hissar: foothills of southern slope, Karategin, western part of range Peter the Great, range Khozretisho, foothills of southern Tajikistan, Badakhshan: valley of river Pyandzh higher than Khoroga)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik, biroz tukli monokarplar 1.5–2 m balandlikda. Ildizlar o‘q, yo‘g‘on; kaudekslar butun, qurigan ildiz oldi barglarning tolasimon qoldiqlarili. Poyalar yakka, 1–3 cm diametrda asosida, tuksiz, bo‘g‘imlarda ancha sezilarli shishgan, yuqori qismida shoxlanuvchi; shoxlar ingichka, bo‘g‘imlarda biroz qalinlashgan, joylashgan, bundan tashqari novdachalar 2 taxminan, navbatma-navbat. Barglar yirik, oqish-yashil, yuqoridan tuksiz, pastdan Pimenov tomir bo‘ylab tukli yumshoq qisqa tuklar; barg plastinka 30–60 cm uzunlikda, 20–50 cm kenglikda, uchtalik kesilgan; segmentlar uch marta patsimon kesilgan; bazal birlamchi segmentlar bandchalar 9–15 cm uzunlikda; uchki bo‘laklar 30 cm gacha uzunlikda, 10–15 cm kenglikda, cho‘ziq-elliptik, pastga tushuvchi asosli, chetida to‘lqinsimon tishli; poya kichikroq o‘lchamlar, yuqorigi reduksiyalangan nashtarsimon, o‘rab turuvchi poya va yopishgangacha u barg qini. To‘pgul keng yoyiq ro‘vak. Soyabonlar 5–7 cm diametrda, bandlar 1–3 cm uzunlikda, 8–15 nurli; nurlar 2.5–4.5 cm uzunlikda, deyarli teng, nurlarning asosining mevalarining pishishi утолщаютсяda; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar 1–1.5 cm diametrda, 10–15 gulli; kichik o‘ram 10 nashtarsimon-bigizsimon o‘tsimon bargchalardan. Gul bandilar 3–6 mm uzunlikda, ozgina teng emas, ingichka, tuksiz. Kosacha tishlari mayda, uchburchak. Gulbarglar sariq, ba’zan binafsha tusli, tuksiz, 1.3 mm atrofida uzunlikda, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy kengaygan, biroz ko‘tarilgan chet; ustuncha shoxilar 0.8–1 mm uzunlikda, qayrilgan. Mevalar tuksiz, 10–20 mm uzunlikda, 5–9 mm kenglikda, shakli elliptik yoki teskari nashtarsimon, orqali siqilgan, yassi. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra ipsimon, chetki keng-qanotsimon. Sekretor kanalchalar egatlarda yakka, komissural tomonda 2da. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 11.
Perennial, slightly hairy monocarps 1.5–2 m tall. Roots tap, thick; caudices entire, covered with fibrous remains of dead basal leaves. Stems solitary, 1–3 cm in diameter at the base, glabrous, in nodes rather conspicuous inflated, in the upper part branching; branches thin, in nodes slightly thickened, situated, with the exception of twigs 2-about, alternate. Leaves large, pale-green, above glabrous, below along Pimenov vein hairy soft short hairs; leaf blade 30–60 cm long, 20–50 cm wide, ternate dissected; segments three times pinnatisect; basal primary segments on petiolules 9–15 cm long; terminal lobes up to 30 cm long, 10–15 cm wide, oblong-elliptic, with decurrent base, along the margin crenate; cauline smaller sizes, upper reduced up to lanceolate, embracing stem and appressed to it sheath. Inflorescence broad spreading panicle. Umbels 5–7 cm in diameter, on stalks 1–3 cm long, 8–15-ray; rays 2.5–4.5 cm long, almost equal, at ripening of fruits of base of rays утолщаются; involucre absent; umbellules 1–1.5 cm in diameter, 10–15-flowered; involucel from 10 lanceolate-awl-shaped herbaceous leaflets. Pedicels 3–6 mm long, a little unequal, thin, glabrous. Calyx teeth small, triangular. Petals yellow, sometimes with violet tinge, glabrous, about 1.3 mm long, with recurved inward apex. Stylopodium broadened, with slightly raised margin; style branches 0.8–1 mm long, reflexed. Fruits glabrous, 10–20 mm long, 5–9 mm wide, in outline elliptic or oblanceolate, with back compressed, flat. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib filiform, marginal broad-wing-like. Secretory canals in grooves solitary, on commissural side along 2. Endosperm with commissural sides flat. N = 11.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние, слегка опушенные монокарпики 1.5–2 м выс. Корни стержневые, толстые; каудексы цельные, покрытые мочаловидными остатками отмерших прикорневых листьев. Стебли одиночные, 1–3 см в диам. при основании, голые, в узлах довольно заметно вздутые, в верхней части ветвящиеся; ветви тонкие, в узлах чуть утолщенные, расположенные, за исключением веточек 2-го порядка, очередно. Листья крупные, бледно-зеленые, сверху голые, снизу вдоль Pimenov жилок опушенные мягкими короткими волосками; листовые пластинки 30–60 см дл., 20–50 см шир., тройчато рассеченные; сегменты трижды перисторассеченные; базальные первичные сегменты на черешочках 9–15 см дл.; конечные доли до 30 см дл., 10–15 см шир., продолговато-эллиптические, с низбегающим основанием, по краю городчатые; стеблевые меньших размеров, верхние редуцированы до ланцетных, охватывающих стебель и прижатых к нему влагалищ. Соцветие широкая раскидистая метелка. Зонтики 5–7 см в диам., на ножках 1–3 см дл., 8 –15-лучевые; лучи 2.5–4.5 см дл., почти равные, при созревании плодов основания лучей утолщаются; обертки отсутствуют; зонтички 1–1.5 см в диам., 10–15-цветковые; оберточка из 10 ланцетно-шиловидных травянистых листочков. Цветоножки 3–6 мм дл., немного неравные, тонкие, голые. Зубцы чашечки мелкие, треугольные. Лепестки желтые, иногда с фиолетовым оттенком, голые, около 1.3 мм дл., с загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия расширенные, со слегка приподнятым краем; стилодии 0.8–1 мм дл., отогнутые. Плоды голые, 10–20 мм дл., 5–9 мм шир., в очертании эллиптические или обратноланцетные, со спинки сжатые, плоские. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра нитевидные, краевые ширококрыловидные. Секреторные канальцы в ложбинках одиночные, на комиссуральной стороне по 2. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=11.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)