O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula juniperinaKorovin

Archakabi kovrak · Ферула можжевельниковая

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Archakabi kovrak
Ruscha nomi · Russian name
Ферула можжевельниковая
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Sinonimlar · Synonyms
Ferula kirialovii
Birinchi chop etilgan · First published
Bot. Mater. Gerb. Bot. Inst. Komarova Akad. Nauk S.S.S.R. 19: 338 (1959)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 307-bet (vol. 7, p. 307)
Yashash joylari · Habitat
Shag‘alli yonbag‘irlar, archazorlar
Gravelly slopes, juniper woodlands
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
O‘rta tog‘lar
Mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi iyun–iyul, mevalashi iyul–sentabr
Flowering Jun–Jul, fruiting Jul–Sep
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
G‘arbiy Tyan-Shan (Qurama tizmasi: Angren daryosining havzasi, Irgiz-say, Chotqol tizmasi: Bashkizil-say, Zindon-say)
Western Tian Shan (Kurama range: basin of river Angren, Irgiz-say, Chatkal range: Bashkyzyl-say, Zindon-say)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik tukli polikarpik o‘simliklar 2–3 m gacha balandlikda. Ildizlar реповидно qalinlashgan, qisqa, shoxlanuvchi; kaudekslar yirik, shoxlangan, qurigan ildiz oldi barglarning qo‘ng‘ir tuklarili. Poyalar soni bir nechta, tayoqsimon, ingichka, asosida 1.5–3 cm diametrda, silindrsimon, siyrak tukli, keyinroq tuksiz, qo‘ng‘ir, yuqorida shoxlanuvchi. Shoxlar, bundan tashqari eng yuqori, navbatma-navbat, ega yonlarda qisqa novdachalar. Barglar yumshoq, erta so‘liydigan, yuqoridan tuksiz, yashil, pastdan, ayniqsa erta фазе, oq tukli, keyinroq qisqa tukli, oqish-yashil; ildiz oldi uzun va yo‘g‘on barg bandilarda; plastinka 17–40 cm uzunlikda, 15–35 cm kenglikda, shakli keng uchburchak, uch marta-to‘rt marta uchtalik kesilgan; birlamchi segmentlar bandchalar 1.5–8 cm uzunlikda; uchki bo‘laklar 1–5 cm uzunlikda, 0.5–4 cm kenglikda, tuxumsimon yoki romb shaklli, asosida ponasimon, chuqur bo‘lakli va yumaloqlangan kesikli-tishli; yuqorigi poya reduksiyalangan tor-nashtarsimon pardasimon barg qinigacha. Markaziy soyabonlar 5–8 cm diametrda, 8–20 nurli, rivojlangan bandlar 3–5 cm uzunlikda; nurlar 2–2.5 cm uzunlikda, ingichka, deyarli teng; yon soyabonlar 2–3da; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar 2 cm atrofida diametrda, 8–15 gulli, ingichka teng nurlar 5–6 mm uzunlikdali; kichik o‘ramlar 1–3 chiziqsimon-bigizsimon, pardasimon, tukli bargchalardan. Kosacha tishlari emas rivojlangan. Gulbarglar sariq, cho‘ziq-oval, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy yopishgan-konussimon, qalinlashgan o‘ralgan chetli; ustuncha shoxilar 1.5 mm gacha uzunlikda, qayrilgan mericarplarning orqa tomonida. Mevalar tuksiz, yassi, 7–11 mm uzunlikda, 4–5 mm kenglikda, oval yoki oval-cho‘ziq. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra qisqa-kilsimon, biroz bo‘rtib turuvchi, chetki tor-qanotsimon. Ekzokarp hujayralardan qalinlashgan tashqi devorlarli, kristalllar оксалата кальцияsiz. Gipendokarp uzluksiz, iborat волокновидных hujayralardan. Mexanik chetki qirralarning massivi склерифицированный. Egatli sekretor kanalchalar yakka, rangli эпителиемli, komissural tomonda 2da; barcha kanalchalar to‘siqli. Endosperm komissural tomonlarli yassi. 2 n = 22.
Perennial hairy polycarpic plants up to 2–3 m tall. Roots реповидно thickened, short, branching; caudices large, branched, covered with brown hairs of dead basal leaves. Stems numbering several, rod-like, thin, at the base 1.5–3 cm in diameter, cylindrical, sparsely hairy, later glabrous, brown, at the top branching. Branches, except the uppermost, alternate, bearing along sides short twigs. Leaves soft, early withering, above glabrous, green, below, especially in early фазе, white-hairy, later shortly hairy, pale-green; basal on long and thick petioles; blade 17–40 cm long, 15–35 cm wide, in outline broadly triangular, three times-four times ternate dissected; primary segments on petiolules 1.5–8 cm long; terminal lobes 1–5 cm long, 0.5–4 cm wide, ovate or rhombic, at the base cuneate, deeply lobed and rounded incised-toothed; upper cauline reduced up to narrow-lanceolate membranous sheath. Central umbels 5–8 cm in diameter, 8–20-ray, on developed stalks 3–5 cm long; rays 2–2.5 cm long, thin, almost equal; lateral umbels along 2–3; involucre absent; umbellules about 2 cm in diameter, 8–15-flowered, with thin equal rays 5–6 mm long; involucels from 1–3 linear-awl-shaped, membranous, hairy leaflets. Calyx teeth not developed. Petals yellow, oblong-oval, with recurved inward apex. Stylopodium appressed-conical, with thickened wrapped margin; style branches up to 1.5 mm long, reflexed on dorsal side of mericarps. Fruits glabrous, flat, 7–11 mm long, 4–5 mm wide, oval or oval-oblong. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib short-keel-like, slightly prominent, marginal narrow-wing-like. Exocarp from cells with thickened outer walls, without crystals оксалата кальция. Hypendocarp continuous, consisting from волокновидных cells. Mechanical massif of marginal ribs склерифицированный. Hollow secretory canals solitary, with coloured эпителием, on commissural side along 2; all canals septate. Endosperm with commissural sides flat. 2 n = 22.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние опушенные поликарпики до 2–3 м выс. Корни реповидно утолщенные, короткие, ветвящиеся; каудексы крупные, ветвистые, покрытые бурыми волокнами отмерших прикорневых листьев. Стебли в числе нескольких, прутьевидные, тонкие, при основании 1.5–3 см в диам., цилиндрические, рассеянно опушенные, позднее голые, бурые, вверху ветвящиеся. Ветви, кроме самых верхних, очередные, несущие по бокам короткие веточки. Листья мягкие, рано увядающие, сверху голые, зеленые, снизу, особенно в ранней фазе, белоопушенные, позднее коротко опушенные, бледно-зеленые; прикорневые на длинных и толстых черешках; пластинки 17–40 см дл., 15–35 см шир., в очертании широкотреугольные, трижды-четырежды тройчато рассеченные; первичные сегменты на черешочках 1.5–8 см дл.; конечные доли 1–5 см дл., 0.5–4 см шир., яйцевидные или ромбические, при основании клиновидные, глубоколопастные и закругленно надрезанно-зубчатые; верхние стеблевые редуцированы до узколанцетных перепончатых влагалищ. Центральные зонтики 5–8 см в диам., 8–20-лучевые, на развитых ножках 3–5 см дл.; лучи 2–2.5 см дл., тонкие, почти равные; боковые зонтики по 2–3; обертки отсутствуют; зонтички около 2 см в диам., 8–15-цветковые, с тонкими равными лучами 5–6 мм дл.; оберточки из 1–3 линейно-шиловидных, перепончатых, опушенных листочков. Зубцы чашечки не развиты. Лепестки желтые, продолговато-овальные, с загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия прижато-конические, с утолщенным завернутым краем; стилодии до 1.5 мм дл., отогнутые на спинную сторону мерикарпиев. Плоды голые, плоские, 7–11 мм дл., 4–5 мм шир., овальные или овально-продолговатые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра короткокилевидные, слегка выдающиеся, краевые узкокрыловидные. Экзокарп из клеток с утолщенными наружными стенками, без кристаллов оксалата кальция. Гипэндокарп сплошной, состоящий из волокновидных клеток. Механический массив краевых ребер склерифицированный. Ложбиночные секреторные канальцы одиночные, с окрашенным эпителием, на комиссуральной стороне по 2; все канальцы септированные. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. 2n=22.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)