O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula penninervisRegel & Schmalh.

Pattomirlangan kovrak · Ферула перистонервная

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Pattomirlangan kovrak
Ruscha nomi · Russian name
Ферула перистонервная
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
efir moyli (essential-oil), dorivor (medicinal), yem-xashakbop (forage), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Trudy Imp. S.-Peterburgsk. Bot. Sada 5: 591 (1877)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 295-bet (vol. 7, p. 295)
Yashash joylari · Habitat
Toshloq, shag‘alli yonbag‘irlar, ko‘chkilar, shag‘allar, quruq o‘zan, qoyalar
Stony, gravelly slopes, screes, pebble beds, dry watercourse bed, rocks
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyul–avgust
Flowering May–Jun, fruiting Jul–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Zailiy Olatov: g‘arbiy qism, Chu-Ili tog‘lari, Qirg‘iz Olatov, Talas Olatov, Qoratog‘, tizma Pskom, Ugom, Chotqol, Uzun-axmat, Qarjontov, Qurama, Farg‘ona, Mo‘g‘ultov), Pomir-Oloy (tizma Oloy, Turkiston, Nurota tizmasi, Zarafshon)
Tian Shan (Trans-Ili Alatau: western part, Chu-Ili mountains, Kyrgyz Alatau, Talas Alatau, Karatau, range Pskem, Ugam, Chatkal, Uzun-akhmat, Karzhantau, Kurama, Fergana, Mogoltau), Pamir-Alai (range Alai, Turkestan, Nuratau, Zarafshan)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik tuksiz polikarpik o‘simliklar 1–2 m balandlikda. Ildizlar qalinlashgan, o‘q; kaudekslar kam-shoxlangan, zich o‘ralgan qo‘ng‘ir qurigan ildiz oldi barglarning tuklari. Poyalar yakka, asosida yo‘g‘on, 1.5–3 cm diametrda, zich, tuksiz, kesimda yumaloq, silliq, yuqorigi uchdan birda shoxlanuvchi; pastki shoxlar navbatma-navbat, yuqorigi bir nechtada halqalarda. Ildiz oldi barglar yirik, 23–70 cm uzunlikda, 27–60 cm kenglikda, shakli keng-romb shaklli, uch marta-to‘rt marta uchtalik kesilgan, tuksiz; birlamchi segmentlar bandchalar 4–8 cm uzunlikda; uchki bo‘laklar 1–7 cm uzunlikda, 2–8 mm atrofida kenglikda, nashtarsimon-chiziqsimon yoki tor-chiziqsimon, o‘tkir, patsimon-tomirli, chetida to‘lqinsimon; poya keng-nashtarsimon yoki nashtarsimon, to‘g‘ri посаженными, qayrilganli poyadan, tukli (keyinroq tukli стираться mumkin) barg qinilar; barg bandilar bandchalarning birikishining joylarida tukli. Markaziy soyabonlar 8–16 cm diametrda, yarim sharsimon, odatda qisqa bandlarda, kamdan-kam bandsiz, 20–36 nurli; nurlar 4.5–5.5 cm uzunlikda, ingichka, deyarli teng; yon soyabonlar 1–2da uzun bandlarda; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar siqilgan, 2–3 cm diametrda, 10–15 gulli, kichik o‘ramlarsiz. Gul bandilar 8–10 mm uzunlikda, ingichka, biroz teng emas. Kosacha qisqa uchburchak tishlarli. Gulbarglar sariq, tuksiz, to‘q kanalchali, cho‘ziq-oval, 0.8–1.3 mm gacha uzunlikda. Stilopodiy yassilangan, qalinlashgan, o‘ralgan chetli; ustuncha shoxilar 2.5 mm gacha uzunlikda, qayrilgan. Mevalar tuksiz, yassi, 8–14 mm uzunlikda, 5–6 mm kenglikda, cho‘ziq-oval, ozgina qavariq. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra biroz bo‘rtib turuvchi, ipsimon, chetki keng-qanotsimon. Ekzokarpning hujayralari cho‘zilgan тангентальном yo‘nalganda, yirik сферокристалламиli; gipendokarp hujayralardan стенок kollenximali xususiyatning qalinlashishlarili. Chetki qirralarda 2 o‘tkazuvchi dastada. Sekretor kanalchalar egatlarda yakka, deyarli to‘liq to‘ldiruvchi egatlar; 2 kanalchaning komissural tomonida. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 11; 2 n = 22.
Perennial glabrous polycarpic plants 1–2 m tall. Roots thickened, tap; caudices few-branched, dense enveloped brown hairs of dead basal leaves. Stems solitary, at the base thick, 1.5–3 cm in diameter, dense, glabrous, in section rounded, smooth, in upper third branching; lower branches alternate, upper along several in whorls. Basal leaves large, 23–70 cm long, 27–60 cm wide, in outline broad-rhombic, three times-four times ternate dissected, glabrous; primary segments on petiolules 4–8 cm long; terminal lobes 1–7 cm long, about 2–8 mm wide, lanceolate-linear or narrow-linear, acute, pinnate-nerved, along the margin wavy; cauline with broad-lanceolate or lanceolate, straight посаженными, reflexed from stem, hairy (later hairy may стираться) sheaths; petioles in places of attachment of petiolules hairy. Central umbels 8–16 cm in diameter, hemispherical, usually on short stalks, more rarely sessile, 20–36-ray; rays 4.5–5.5 cm long, thin, almost equal; lateral umbels along 1–2 on long stalks; involucre absent; umbellules compressed, 2–3 cm in diameter, 10–15-flowered, without involucels. Pedicels 8–10 mm long, thin, slightly unequal. Calyx with short triangular teeth. Petals yellow, glabrous, with dark canal, oblong-oval, up to 0.8–1.3 mm long. Stylopodium flattened, with thickened, wrapped margin; style branches up to 2.5 mm long, reflexed. Fruits glabrous, flat, 8–14 mm long, 5–6 mm wide, oblong-oval, a little convex. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib slightly prominent, filiform, marginal broad-wing-like. Cells of exocarp elongated in тангентальном directed, with large сферокристаллами; hypendocarp from cells with thickenings стенок collenchymatous character. In marginal ribs along 2 conducting fascicle. Secretory canals in grooves solitary, almost completely filling grooves; on commissural side 2 canal. Endosperm with commissural sides flat. N = 11; 2 n = 22.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние голые поликарпики 1–2 м выс. Корни утолщенные, стержневые; каудексы маловетвистые, плотно окутанные бурыми волокнами отмерших прикорневых листьев. Стебли одиночные, при основании толстые, 1.5–3 см в диам., плотные, голые, в сечении округлые, гладкие, в верхней трети ветвящиеся; нижние ветви очередные, верхние по нескольку в мутовках. Прикорневые листья крупные, 23–70 см дл., 27–60 см шир., в очертании широкоромбические, трижды-четырежды тройчато рассеченные, голые; первичные сегменты на черешочках 4–8 см дл.; конечные доли 1–7 см дл., около 2–8 мм шир., ланцетно-линейные или узколинейные, острые, перистонервные, по краю волнистые; стеблевые с широколанцетными или ланцетными, прямо посаженными, отогнутыми от стебля, опушенными (позже опушение может стираться) влагалищами; черешки в местах прикрепления черешочков опушенные. Центральные зонтики 8–16 см в диам., полусферические, обычно на коротких ножках, реже сидячие, 20–36-лучевые; лучи 4.5–5.5 см дл., тонкие, почти равные; боковые зонтики по 1–2 на длинных ножках; обертки отсутствуют; зонтички сжатые, 2–3 см в диам., 10–15-цветковые, без оберточек. Цветоножки 8–10 мм дл., тонкие, слегка неравные. Чашечки с короткими треугольными зубцами. Лепестки желтые, голые, с темным канальцем, продолговато-овальные, до 0.8–1.3 мм дл. Подстолбия уплощенные, с утолщенным, завернутым краем; стилодии до 2.5 мм дл., отогнутые. Плоды голые, плоские, 8–14 мм дл., 5–6 мм шир., продолговато-овальные, немного выпуклые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра слегка выдающиеся, нитевидные, краевые ширококрыловидные. Клетки экзокарпа удлиненные в тангентальном направлении, с крупными сферокристаллами; гипэндокарп из клеток с утолщениями стенок колленхиматозного характера. В краевых ребрах по 2 проводящих пучка. Секреторные канальцы в ложбинках одиночные, почти полностью выполняющие ложбинки; на комиссуральной стороне 2 канальца. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=11; 2n=22.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)