O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula samarkandicaKorovin

Samarqand kovragi · Ферула самаркандская

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Samarqand kovragi
Ruscha nomi · Russian name
Ферула самаркандская
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), efir moyli (essential-oil), yem-xashakbop (forage), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Ill. Monogr. Ferula : 44 (1947)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 308-bet (vol. 7, p. 308)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, daryo terrasalar, quruq o‘zan, qoyalar, butalarning chakalakzorlari, archazorlar
Fine-earth, gravelly, stony slopes, river terraces, dry watercourse bed, rocks, thickets of shrubs, juniper woodlands
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Past tog‘lar, o‘rta tog‘lar, baland tog‘lar
Low mountains, mid-mountains, high mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi may–iyun, mevalashi iyun–avgust
Flowering May–Jun, fruiting Jun–Aug
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Talas Olatov: g‘arbiy uch, Qoratog‘, Qarjontov, tizma Chotqol), Pomir-Oloy (tizma Oloy, Turkiston, Nurota tizmasi, Zarafshon, Prisamarkand tog‘lari, Hisor)
Tian Shan (Talas Alatau: western tip, Karatau, Karzhantau, range Chatkal), Pamir-Alai (range Alai, Turkestan, Nuratau, Zarafshan, Prisamarkand mountains, Hissar)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik, biroz tukli monokarplar 50–120 cm balandlikda. Ildizlar urchuqsimon yoki silindrsimon, nisbatan ingichka, shoxlangan; kaudekslar butun, qurigan barglarning kam sonli tolasimon qoldiqlarili. Poyalar yakka, asosida 7–15 mm diametrda, zich, tez, kabi va barglarning barg bandilari, binafsha rangli yoki oqish-yashil, o‘rtadan, va ko‘pincha deyarli asosdan shoxlanuvchi. Barglar yumshoq, erta so‘liydigan, yuqoridan tuksiz va yaltiroq, pastdan tomirlari bo‘ylab siyrak g‘adir-budir-uzun tukli; ildiz oldi qisqa bandli, yopishgan yerga, uch marta patsimon kesilgan; barg plastinka 22–30 cm uzunlikda, 10–15 cm kenglikda, shakli tuxumsimon-oval, uchburchak yoki cho‘ziq-elliptik; birlamchi segmentlar bandchalar 3 cm atrofida uzunlikda; uchki bo‘laklar 0.5–1 cm gacha uzunlikda, shakli oval, kesikli-o‘tkir tishli; poya kichraygan plastinkali deyarli butunlay poyani o‘rab turuvchi tuxumsimon-nashtarsimon yoki uchburchak barg qinilar; yuqorigi poya keng-nashtarsimongacha qisqargan, ozgina shishgan barg qini. Markaziy soyabonlar 5–7 cm atrofida diametrda, 6–14 (kamdan-kam 20) -nurli, deyarli bandsiz; nurlar 1.5–3 cm uzunlikda, ingichka, ozgina teng emas, mevalarning pishishiga biroz qalinlashuvchi; yon soyabonlar yoki soyabon 1 yo‘q, kamdan-kam 2; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar 1.5 cm atrofida diametrda, 10–15 gulli, kichik o‘ramlarli bir nechta pardasimon, to‘kiladigan bargchalardan; gul bandilar 3–4 mm uzunlikda, ingichka. Kosacha tishlari kam-sezilarli. Gulbarglar sariq, elliptik, 1 mm gacha uzunlikda, o‘tkirlashgan, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy yassi, o‘ralgan qalinlashgan chetli; ustuncha shoxilar 1–1.2 mm uzunlikda, qayrilgan. Mevalar tuksiz, yassi, 10–13 mm uzunlikda, 6–7.5 mm kenglikda, shakli oval yoki tuxumsimon, sarg‘ish-zaytunrang, orqali biroz qavariq. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra ipsimon, ba’zan chiqib turuvchi; chetki qirra nisbatan tor, buklangan asosan mayda ingichka-devor hujayralar. Gipendokarp 2–3 qatlamlar cho‘zilgandan тангентальном yo‘nalgan hujayralarda ingichkali iborat, zaif yog‘ochlanuvchi po‘stlar, ega ko‘p sonli g‘ovaklar. O‘tkazuvchi dastalar chetki qirra 2da, qisman yoki to‘liq yoriluvchi. Kanalchalar ko‘p sonli, egatlarda 4–6da, komissural tomon 12–16da, odatda teng emas kattalik просветаda. Qirrali kanalchalar soni 2–3, kabi chetkida, shunday va orqa qirralarda. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 11.
Perennial, slightly hairy monocarps 50–120 cm tall. Roots fusiform or cylindrical, comparatively thin, branched; caudices entire, covered with few fibrous remains of dead leaves. Stems solitary, at the base 7–15 mm in diameter, dense, often, as and petioles of leaves, violet coloured or pale-green, from middle, and not infrequently almost from base branching. Leaves soft, early withering, above glabrous and glossy, below along the veins sparsely scabrous-hairy; basal short-petiolate, appressed to land, three times pinnatisect; leaf blade 22–30 cm long, 10–15 cm wide, in outline ovate-oval, triangular or oblong-elliptic; primary segments on petiolules about 3 cm long; terminal lobes up to 0.5–1 cm long, in outline oval, incised-sharp-toothed; cauline with reduced blade with semi-or almost entirely amplexicaul ovate-lanceolate or triangular sheaths; upper cauline reduced up to broad-lanceolate, a little inflated sheath. Central umbels about 5–7 cm in diameter, 6–14 (more rarely 20) -ray, almost sessile; rays 1.5–3 cm long, thin, a little unequal, to ripening of fruits slightly thickening; lateral umbels absent or umbel 1, more rarely 2; involucre absent; umbellules about 1.5 cm in diameter, 10–15-flowered, with involucels from several membranous, deciduous leaflets; pedicels 3–4 mm long, thin. Calyx teeth few-conspicuous. Petals yellow, elliptic, up to 1 mm long, with acute, recurved inward apex. Stylopodium flat, with wrapped thickened margin; style branches 1–1.2 mm long, reflexed. Fruits glabrous, flat, 10–13 mm long, 6–7.5 mm wide, in outline oval or ovate, yellowish-olive, with back slightly convex. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib filiform, sometimes protruding; marginal rib comparatively narrow, folded mainly small thinly-wall cells. Hypendocarp consists from 2–3 layers of elongated in тангентальном directed cells with thin, weakly becoming woody tunics, having numerous pores. Conducting fascicles in marginal rib 2, partly or completely splitting. Canals numerous, in grooves along 4–6, on commissural side 12–16, usually unequal along size просвета. Ribbed canals numbering 2–3, as in marginal, so and in dorsal ribs. Endosperm with commissural sides flat. N = 11.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние, слегка опушенные монокарпики 50–120 см выс. Корни веретеновидные или цилиндрические, сравнительно тонкие, разветвленные; каудексы цельные, покрытые немногочисленными мочаловидными остатками отмерших листьев. Стебли одиночные, при основании 7–15 мм в диам., плотные, часто, как и черешки листьев, фиолетово окрашенные или бледно-зеленые, от середины, а нередко почти от основания ветвящиеся. Листья мягкие, рано увядающие, сверху голые и лоснящиеся, снизу по жилкам рассеянно шероховато-волосистые; прикорневые короткочерешковые, прижаты к земле, трижды перисторассеченные; листовые пластинки 22–30 см дл., 10–15 см шир., в очертании яйцевидно-овальные, треугольные или продолговато-эллиптические; первичные сегменты на черешочках около 3 см дл.; конечные доли до 0.5–1 см дл., в очертании овальные, надрезанно-острозубчатые; стеблевые с уменьшенной пластинкой с полуили почти целиком стеблеобъемлющими яйцевидно-ланцетными или треугольными влагалищами; верхние стеблевые сведены до широколанцетных, немного вздутых влагалищ. Центральные зонтики около 5–7 см в диам., 6–14(реже 20)-лучевые, почти сидячие; лучи 1.5–3 см дл., тонкие, немного неравные, к созреванию плодов слегка утолщающиеся; боковые зонтики отсутствуют или зонтик 1, реже 2; обертки отсутствуют; зонтички около 1.5 см в диам., 10–15-цветковые, с оберточками из нескольких перепончатых, опадающих листочков; цветоножки 3–4 мм дл., тонкие. Зубцы чашечки малозаметные. Лепестки желтые, эллиптические, до 1 мм дл., с заостренной, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия плоские, с завернутым утолщенным краем; стилодии 1–1.2 мм дл., отогнутые. Плоды голые, плоские, 10–13 мм дл., 6–7.5 мм шир., в очертании овальные или яйцевидные, желтовато-оливковые, со спинки слегка выпуклые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра нитевидные, иногда выступающие; краевые ребра сравнительно узкие, сложены преимущественно мелкими тонкостенными клетками. Гипэндокарп состоит из 2–3 слоев вытянутых в тангентальном направлении клеток с тонкими, слабо одревесневающими оболочками, имеющими многочисленные поры. Проводящих пучков в краевом ребре 2, частично или полностью расщепляющихся. Канальцы многочисленные, в ложбинках по 4–6, на комиссуральной стороне 12–16, обычно неравные по величине просвета. Реберные канальцы в числе 2–3, как в краевых, так и в спинных ребрах. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=11.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)