Ferula schtschurowskianaRegel & Schmalh.
Shurovskiy kovragi · Ферула Щуровского
Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
- Oila · Family
- Apiaceae
- Tartib · Order
- Apiales
- Turkum · Genus
- Ferula
- O‘zbekcha nomi · Uzbek name
- Shurovskiy kovragi
- Ruscha nomi · Russian name
- Ферула Щуровского
- Kelib chiqishi · Origin
- Mahalliy · Native
- Endemizm · Endemism
- Yo‘q · No
- Hayotiy shakli · Life form
- ko‘p yillik o‘t (perennial herb), monokarpik (monocarpic)
- Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
- oziq-ovqatbop (food), yem-xashakbop (forage), efir moyli (essential-oil), asal beruvchi (melliferous)
- O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
- —
- IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
- NE Baholanmagan · Not Evaluated
- Birinchi chop etilgan · First published
- Izv. Imp. Obshch. Lyubit. Estestv. Moskovsk. Univ. 34(2): 34 (1882)
- Markaziy Osiyoda · In Central Asia
- O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan, Turkmaniston · Turkmenistan
- Aniqlash manbasi · Identification source
- Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 288-bet (vol. 7, p. 288)
- Yashash joylari · Habitat
- Qumli, gilli, shag‘alli, sho‘rxokli cho‘llar, xilma-xil rangli jinslarning yer yuziga chiqqan joylari, shag‘alli yonbag‘irlar
Sandy, clayey, gravelly, saline deserts, outcrops of variegated rocks, gravelly slopes - Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
- Tekislik, tog‘ oldi, past tog‘lar
Plain, foothills, low mountains - Fenologiya · Phenology
- Gullashi may, mevalashi iyun–iyul
Flowering May, fruiting Jun–Jul - O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
- Betpaqdala, Balxashbo‘yi cho‘llari, Zakaratavka tog‘ oldi tekislik, Mirzacho‘l, Sirdari daryosining vodiyi, Farg‘ona vodiyi (g‘arbiy qism), Qizilqum, Zeravshan daryosining vodiyi, Surxon-Sherobod vodiyi, Qoraqum, Tyan-Shan (Qoratog‘ tizmasi), Pomir-Oloy (Nurota tizmasi, Zarafshon, Malguzar, Hisor: janubi-g‘arbiy tog‘ oldilar, Kuhitang), Badxiz
Betpakdala, Balkhash deserts, Zakaratavka foothill plain, Mirzachul, valley of river Syrdari, Fergana valley (western part), Kyzylkum, valley of river Zeravshan, Surkhan-Sherabad valley, Karakum, Tian Shan (range Karatau), Pamir-Alai (range Nuratau, Zarafshan, Malguzar, Hissar: southwestern foothills, Kugitang), Badkhyz - Manba · Source
- «Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
- Morfologik tavsif · Morphological description
- Ko‘p yillik monokarplar 0.9–1.5 m balandlikda, tukli yoki deyarli tuksiz. Ildizlar o‘q, ingichka, tasbehsimon tuganaksimon qalinlashishlarli; kaudekslar butun, qurigan barglarning kam sonli tolali qoldiqlarili. Poyalar yakka, asosida 0.9–1.5 cm diametrda, zich, tuksiz, kesimda yumaloq, yuqori qismida yoyiq shoxlanuvchi; shoxlar navbatma-navbat, ba’zi halqali yoki qarama-qarshi mumkin bo‘lish. Barglar erta so‘liydigan, oqish-yashil, tuksiz yoki pastdan biroz tukli, chetida g‘adir-budir; ildiz oldi va pastki poya qisqa barg bandilarda, asosida kengaygan uchburchak barg qinida; plastinka 10–21 cm uzunlikda, 5–18 cm kenglikda, shakli uchburchak, uchtalik yoki ikki marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar deyarli bandsiz; uchki bo‘laklar 5–12 cm gacha uzunlikda, 1.5–6 cm kenglikda, oval, teskari tuxumsimon yoki cho‘ziq-oval, asosida асимметричные, bir-yon pastga tushuvchi bandchalarda, chetida mayda o‘tkir-arrasimon tishli yoki to‘lqinsimon tishli, uchida o‘tmas, yumaloq; o‘rta va yuqorigi poya reduksiyalangan shishgan, tuxumsimon yoki nashtarsimon, charmsimon, poyani o‘rab turuvchi nay shaklli barg qinigacha. Soyabonlar 1–5 nurli; nurlar teng emas, 2–4 cm uzunlikda, mevalaganda qalinlashuvchi; kichik soyabonlar 2–6da yon novdachalarda to‘plangan, bandlar 1.5 cm gacha uzunlikda, mevalarning pishishida biroz qalinlashuvchi, 7–10 gulli, kichik o‘ramlarsiz. Gul bandilar 1–3 mm uzunlikda, ozgina qalinlashgan. Kosacha tishlari qisqa, go‘shtdor. Gulbarglar 1.2 mm gacha uzunlikda, tuksiz, sariq, oval, butun, qisqa, qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy qisqa-konussimon, o‘ralgan bo‘lakli chetli; ustuncha shoxilar 1.2–2 mm uzunlikda, qayrilgan. Mevalar tuksiz, yassi, 8–10 mm uzunlikda, 3–6 mm kenglikda, shakli oval yoki cho‘ziq, och-sariq, ipsimon orqa va tor-qanotsimon chetki qirralarli. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Ekzokarp kichikroqdan, deyarli bir xil hujayralarning shaklida; asosiy mezokarpning parenximasi 2–3 слойная; ekzokarpning hujayralari va mezokarp tez kristalllar оксалата кальцияli; gipendokarp 2–3 qatorli, волокновидных hujayralardan. Chetki qirralarda 2 o‘tkazuvchi dastada. Sekretor kanalchalar 3–5da egatlarda, 8–10 kanalchalarning komissural tomonida; qirrali kanalchalar chetki qirralarda bor, kamdan-kam orqada. Endosperm komissural tomonlarli yassi. 2 n = 22.
Perennial monocarps 0.9–1.5 m tall, hairy or almost glabrous. Roots tap, thin, with moniliform tuberous thickenings; caudices entire, with few fibrous remains of dead leaves. Stems solitary, at the base 0.9–1.5 cm in diameter, dense, glabrous, in section rounded, in the upper part spreading branching; branches alternate, some may be whorled or opposite. Leaves early withering, pale-green, glabrous or below slightly hairy, along the margin scabrous; basal and lower cauline on short petioles, at the base broadened in triangular sheath; blade 10–21 cm long, 5–18 cm wide, in outline triangular, ternate or twice pinnatisect; primary segments almost sessile; terminal lobes up to 5–12 cm long, 1.5–6 cm wide, oval, obovate or oblong-oval, at the base асимметричные, one-side decurrent on petiolules, along the margin small sharply-serrate or crenate-toothed, at the apex obtuse, rounded; middle and upper cauline reduced up to inflated, ovate or lanceolate, leathery, amplexicaul tubular sheath. Umbels 1–5-ray; rays unequal, 2–4 cm long, in fruit thickening; umbellules gathered along 2–6 on lateral twigs, on stalks up to 1.5 cm long, at ripening of fruits slightly thickening, 7–10-flowered, without involucels. Pedicels 1–3 mm long, a little thickened. Calyx teeth short, fleshy. Petals up to 1.2 mm long, glabrous, yellow, oval, entire, with short, recurved inward apex. Stylopodium short-conical, with wrapped lobed margin; style branches 1.2–2 mm long, reflexed. Fruits glabrous, flat, 8–10 mm long, 3–6 mm wide, in outline oval or oblong, light-yellow, with filiform dorsal and narrow-wing-like marginal ribs. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Exocarp from small, almost identical along shape of cells; main parenchyma of mesocarp 2–3-слойная; cells of exocarp and mesocarp often with crystals оксалата кальция; hypendocarp 2–3-ranked, from волокновидных cells. In marginal ribs along 2 conducting fascicle. Secretory canals along 3–5 in grooves, on commissural side 8–10 canals; ribbed canals there are in marginal ribs, more rarely in dorsal. Endosperm with commissural sides flat. 2 n = 22.Asl matn (ruscha) · Russian original
Многолетние монокарпики 0.9–1.5 м выс., опушенные или почти голые. Корни стержневые, тонкие, с четковидными клубневидными утолщениями; каудексы цельные, с немногочисленными волокнистыми остатками отмерших листьев. Стебли одиночные, при основании 0.9–1.5 см в диам., плотные, голые, в сечении округлые, в верхней части раскидисто ветвящиеся; ветви очередные, некоторые могут быть мутовчатыми или супротивными. Листья рано увядающие, бледно-зеленые, голые или снизу слегка опушенные, по краю шероховатые; прикорневые и нижние стеблевые на коротких черешках, при основании расширенных в треугольные влагалища; пластинки 10–21 см дл., 5–18 см шир., в очертании треугольные, тройчатые или дважды перисторассеченные; первичные сегменты почти сидячие; конечные доли до 5–12 см дл., 1.5–6 см шир., овальные, обратнояйцевидные или продолговато-овальные, у основания асимметричные, однобоко низбегающие на черешочки, по краю мелко остропильчатые или городчато-зубчатые, на верхушке тупые, округлые; средние и верхние стеблевые редуцированы до вздутых, яйцевидных или ланцетных, кожистых, стеблеобъемлющих трубчатых влагалищ. Зонтики 1–5-лучевые; лучи неравные, 2–4 см дл., при плодах утолщающиеся; зонтички собраны по 2–6 на боковых веточках, на ножках до 1.5 см дл., при созревании плодов слегка утолщающихся, 7–10-цветковые, без оберточек. Цветоножки 1–3 мм дл., немного утолщенные. Зубцы чашечки короткие, мясистые. Лепестки до 1.2 мм дл., голые, желтые, овальные, цельные, с короткой, загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия короткоконические, с завернутым лопастным краем; стилодии 1.2–2 мм дл., отогнутые. Плоды голые, плоские, 8–10 мм дл., 3–6 мм шир., в очертании овальные или продолговатые, светло-желтые, с нитевидными спинными и узкокрыловидными краевыми ребрами. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Экзокарп из некрупных, почти одинаковых по форме клеток; основная паренхима мезокарпа 2–3-слойная; клетки экзокарпа и мезокарпа часто с кристаллами оксалата кальция; гипэндокарп 2–3-рядный, из волокновидных клеток. В краевых ребрах по 2 проводящих пучка. Секреторные канальцы по 3–5 в ложбинках, на комиссуральной стороне 8–10 канальцев; реберные канальцы имеются в краевых ребрах, реже в спинных. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. 2n=22.
«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation. - Aniqlagich · Key
- Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →
Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases
Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)
- Ferula akitschkensis
- Ferula alaica
- Ferula ammoniacum
- Ferula angreni Angren kovragi
- Ferula badhysiensis
- Ferula balchanorum
- Ferula botschantzevii
- Ferula canescens
- Ferula caspica
- Ferula ceratophylla Shoxbarg kovrak
- Ferula clematidifolia Lomonosbarg kovrak
- Ferula conocaula Konuspoya kovrak
- Ferula czatkalensis
- Ferula decurrens
- Ferula dissecta
- Ferula diversivittata Kovrak
- Ferula dshizakensis Yelena kovragi
- Ferula dubjanskyi Dubyanskiy kovragi
- Ferula equisetacea Qirqbo‘g‘imsimon kovrak
- Ferula eugenii
- Ferula fedoroviorum
- Ferula fedtschenkoana Fedchenko kovragi
- Ferula ferganensis Farg‘ona kovragi
- Ferula foetida Sassiq kovrak
- Ferula foetidissima Badsassiq kovrak
- Ferula gigantea Ulkan kovrak
- Ferula glaberrima
- Ferula grigoriewii
- Ferula gummosa
- Ferula gypsacea
- Ferula hissarica Hisor kovragi
- Ferula hyrcana
- Ferula incisoserrata
- Ferula juniperina Archakabi kovrak
- Ferula karakalensis
- Ferula karakumica
- Ferula karatavica Borolday kovragi
- Ferula karataviensis Qoratog‘ kovragi
- Ferula karategina Qorategin kovragi
- Ferula karelinii Karelin kovragi
- Ferula kelifi Kelif kovragi
- Ferula kelleri
- Ferula kokanica Qo‘qon kovragi
- Ferula kopetdagi
- Ferula korshinskyi Korjinskiy kovragi
- Ferula koso-poljanskyi
- Ferula krasnovii
- Ferula krylovii
- Ferula kuhistanica Ko‘xiston kovragi
- Ferula kyzylkumica Qizilqum kovragi
- Ferula latisecta
- Ferula lehmannii Lemann kovragi
- Ferula leiophylla
- Ferula leucographa
- Ferula linczevskii
- Ferula lipskyi Lipskiy kovragi
- Ferula lithophila Toshsevar kovrak
- Ferula litwinowiana Litvinov kovragi
- Ferula longifolia
- Ferula malacophylla
- … Apiaceae oilasidagi barcha turlar · all species of Apiaceae