O‘zbekiston florasining hayot daraxtiTree of Life of Uzbekistan · O‘zR FA Botanika instituti

Ferula tenuisectaKorovin

Ingichkabarg kovrak · Ферула тонкорассеченная

Interaktiv daraxtda ochish · Open in the interactive tree →
O‘zbekiston florasining hayot daraxti · Tree of Life of Uzbekistan
Oila · Family
Apiaceae
Tartib · Order
Apiales
Turkum · Genus
Ferula
O‘zbekcha nomi · Uzbek name
Ingichkabarg kovrak
Ruscha nomi · Russian name
Ферула тонкорассеченная
Kelib chiqishi · Origin
Mahalliy · Native
Endemizm · Endemism
Yo‘q · No
Hayotiy shakli · Life form
ko‘p yillik o‘t (perennial herb), polikarpik (polycarpic)
Xo‘jalik ahamiyati · Economic significance
dorivor (medicinal), efir moyli (essential-oil), asal beruvchi (melliferous)
O‘zbekiston Qizil kitobi (2026) · Red Book of Uzbekistan
—
IUCN Qizil ro‘yxati · IUCN Red List (global)
NE Baholanmagan · Not Evaluated
Birinchi chop etilgan · First published
Ill. Monogr. Ferula : 60 (1947)
Markaziy Osiyoda · In Central Asia
O‘zbekiston · Uzbekistan, Qozog‘iston · Kazakhstan, Qirg‘iziston · Kyrgyzstan, Tojikiston · Tajikistan
Aniqlash manbasi · Identification source
Определитель растений Средней Азии · 7-tom, 312-bet (vol. 7, p. 312)
Yashash joylari · Habitat
Mayda tuproqli, shag‘alli, toshloq yonbag‘irlar, ko‘chkilar, suvayirg‘ich tarash, daryoning vodiyi, yirik o‘tli, qo‘ng‘irbosh-ferulali, shuvoq-ko‘vil jamoa, quruq cho‘llar, kserofil butalarning chakalakzorlari, archazorlar
Fine-earth, gravelly, stony slopes, screes, watershed crest, valley of river, tall-herb, fescue-Ferula, wormwood-feather-grass community, dry steppes, thickets of xerophilous shrubs, juniper woodlands
Balandlik mintaqasi · Altitudinal belt
Tog‘ oldi, past tog‘lar, o‘rta tog‘lar
Foothills, low mountains, mid-mountains
Fenologiya · Phenology
Gullashi aprel–iyun, mevalashi iyun–iyul
Flowering Apr–Jun, fruiting Jun–Jul
O‘rta Osiyoda tarqalishi · Distribution in Central Asia
Tyan-Shan (Qoratog‘, Qarjontov, tizma Ugom, Pskom, Chotqol, Talas Olatov, Qurama, Santalash, Farg‘ona)
Tian Shan (Karatau, Karzhantau, range Ugam, Pskem, Chatkal, Talas Alatau, Kurama, Santalash, Fergana)
Manba · Source
«Флора Узбекистана» jadvali (ekologiya, mintaqa, tarqalish); fenologiya — «Флора Узбекистана» (1–6-jildlar) va «Определитель растений Средней Азии». Ruscha matndan avtomatik tarjima: hech bir so‘z tushirilmagan, lug‘atda yo‘q so‘zlar ruscha qolgan. Table “Flora of Uzbekistan” (ecology, belts, distribution); phenology from the Flora of Uzbekistan (vols 1–6) and the Opredelitel rasteniy Srednei Azii. Machine-translated from Russian: no word is dropped, words the glossary does not know stay in Russian.
Morfologik tavsif · Morphological description
Ko‘p yillik polikarpik tukli to‘q-yashil o‘simlik 0.6–1.8 m balandlikda. Ildizlar vertikal, qalinlashgan; kaudekslar shoxlangan, tolasimonli va tolali barg qinining qoldiqlari va qurigan barglarning barg bandilari. Poyalar odatda bir nechta, ingichkada, asosida 0.6–2 cm diametrda, zich, tuksiz, o‘rtadan shoxlanuvchi; shoxlar navbatma-navbat yoki yaqinlashgan bir nechtada. Barglar kech so‘liydigan, g‘adir-budir qisqa va qattiq tuklardan; ildiz oldi uzun barg bandilarda; plastinka 12–60 cm uzunlikda, 15–50 cm kenglikda, shakli keng uchburchak, ko‘p marta patsimon kesilgan; birlamchi segmentlar bandchalar 2 cm gacha uzunlikda, 2–3 mayda qo‘shimcha segmentlarli; uchki bo‘laklar 1–4 mm uzunlikda, chiziqsimon yoki nashtarsimon-chiziqsimon, o‘tkirlashgan, joylashgan dastalar, kiruvchi bir-biri bir-biri; poya kichraygan plastinkalarli, yanada uzun va siyrak bo‘laklar; ularning barg qini shishgan, charmsimon, tuxumsimon-nashtarsimon, o‘tkirlashgan, poyani o‘rab turuvchi. Markaziy soyabonlar bandsiz, 12 cm gacha diametrda, 8–12 nurli; nurlar 2–4 cm uzunlikda, taxminan teng, ozgina qalinlashgan va biroz siyrak joylashgan; yon soyabonlar 6–10 nurli, 1–3da uzun bandlarda; o‘ram yo‘q; kichik soyabonlar 1–1.5 cm diametrda, 5–14 gulli, juda qisqa pardasimon kichik o‘ramlarning bargchalari; gul bandilar 4–5 mm uzunlikda, ingichka, ozgina teng emas. Kosacha tishlari juda qisqa. Gulbarglar sariq, tuksiz, tuxumsimon, 1.5 mm gacha uzunlikda, qisqa, toraygan va qayrilganli ichkariga uch. Stilopodiy piyolasimon, bo‘lakli chetli; ustuncha shoxilar 1.5–2 mm uzunlikda, qayrilgan. Mevalar tuksiz, yassi, 12–18 mm uzunlikda, 5.5–8 mm kenglikda, cho‘ziq-tuxumsimon, orqali ozgina qavariq. Karpoforlar asosgacha ikki bo‘lakka bo‘lingan; komissura keng. Orqa qirra biroz chiqib turuvchi, chetki tor-qanotsimon. Ekzokarp deyarli izodiametrik hujayralar qirralar va prozenximali hujayralarda egatlarda, sezilarli qalinlashgan tashqi devorlarli. Hujayralar субэпидермального mezokarpning qatlami kollenximali qalinlashishlar стенокli; gipendokarp 2–3 qatorlar prozenximalidan, zaif yog‘ochlashgan hujayralar. O‘tkazuvchi dastalarda mexanik massivlar sklerenximali. Egatli kanalchalar yakka, deyarli to‘ldiruvchi egatlar; ba’zan mayda qo‘shimcha kanalchalar uchraydi; komissural kanalchalar 6–8, juda teng emas kattalikda; kanalchalar to‘siqli. Chetki qirralar 3–5da, orqa 1–2 экстрафасцикулярных kanalchada. Endosperm komissural tomonlarli yassi. N = 11.
Perennial polycarpic hairy dark-green plant 0.6–1.8 m tall. Roots vertical, thickened; caudices branched, covered with fibrous and fibrous remains of sheath and petioles of dead leaves. Stems usually along several, thin, at the base 0.6–2 cm in diameter, dense, glabrous, from middle branching; branches alternate or approximate along several. Leaves not soon withering, scabrous from short and rigid hairs; basal on long petioles; blade 12–60 cm long, 15–50 cm wide, in outline broadly triangular, repeatedly pinnatisect; primary segments on petiolules up to 2 cm long, provided with 2–3 small additional segments; terminal lobes 1–4 mm long, linear or lanceolate-linear, acute, situated fascicles, extending each other on each other; cauline with reduced blades, with more long and sparse lobes; their sheath inflated, leathery, ovate-lanceolate, acute, amplexicaul. Central umbels sessile, up to 12 cm in diameter, 8–12-ray; rays 2–4 cm long, approximately equal, a little thickened and slightly spaced; lateral umbels 6–10-ray, along 1–3 on long stalks; involucre absent; umbellules 1–1.5 cm in diameter, 5–14-flowered, with very short membranous leaflets of involucels; pedicels 4–5 mm long, thin, a little unequal. Calyx teeth very short. Petals yellow, glabrous, ovate, up to 1.5 mm long, with short, narrowed and recurved inward apex. Stylopodium bowl-like, with lobed margin; style branches 1.5–2 mm long, reflexed. Fruits glabrous, flat, 12–18 mm long, 5.5–8 mm wide, oblong-ovate, with back a little convex. Carpophores up to base bipartite; commissure broad. Dorsal rib slightly protruding, marginal narrow-wing-like. Exocarp from almost isodiametric cells in ribs and prosenchymatous cells in grooves, with conspicuous thickened outer walls. Cells субэпидермального layer of mesocarp with collenchymatous thickenings стенок; hypendocarp from 2–3 rows of prosenchymatous, weakly lignified cells. In conducting fascicles mechanical massifs sclerenchymatous. Hollow canals solitary, almost filling grooves; sometimes occur small additional canals; commissural canals 6–8, very unequal along size; canals septate. In marginal ribs 3–5, in dorsal 1–2 экстрафасцикулярных canal. Endosperm with commissural sides flat. N = 11.
Asl matn (ruscha) · Russian originalМноголетние поликарпические опушенные темно-зеленые растения 0.6–1.8 м выс. Корни вертикальные, утолщенные; каудексы разветвленные, покрытые мочаловидными и волокнистыми остатками влагалищ и черешков отмерших листьев. Стебли обычно по нескольку, тонкие, при основании 0.6–2 см в диам., плотные, голые, от середины ветвящиеся; ветви очередные или сближены по нескольку. Листья нескоро увядающие, шероховатые от коротких и жестких волосков; прикорневые на длинных черешках; пластинки 12–60 см дл., 15–50 см шир., в очертании широкотреугольные, многократно перисторассеченные; первичные сегменты на черешочках до 2 см дл., снабжены 2–3 мелкими добавочными сегментами; конечные доли 1–4 мм дл., линейные или ланцетно-линейные, заостренные, расположенные пучками, заходящие друг на друга; стеблевые с уменьшенными пластинками, с более длинными и редкими долями; их влагалища вздутые, кожистые, яйцевидно-ланцетные, заостренные, стеблеобъемлющие. Центральные зонтики сидячие, до 12 см в диам., 8–12-лучевые; лучи 2–4 см дл., примерно равные, немного утолщенные и слегка расставленные; боковые зонтики 6–10-лучевые, по 1–3 на длинных ножках; обертки отсутствуют; зонтички 1–1.5 см в диам., 5–14-цветковые, с очень короткими пленчатыми листочками оберточек; цветоножки 4–5 мм дл., тонкие, немного неравные. Зубцы чашечки очень короткие. Лепестки желтые, голые, яйцевидные, до 1.5 мм дл., с короткой, суженной и загнутой внутрь верхушкой. Подстолбия чашевидные, с лопастным краем; стилодии 1.5–2 мм дл., отогнутые. Плоды голые, плоские, 12–18 мм дл., 5.5–8 мм шир., продолговато-яйцевидные, со спинки немного выпуклые. Карпофоры до основания двураздельные; комиссура широкая. Спинные ребра слегка выступающие, краевые узкокрыловидные. Экзокарп из почти изодиаметрических клеток в ребрах и прозенхимных клеток в ложбинках, с заметно утолщенными наружными стенками. Клетки субэпидермального слоя мезокарпа с колленхиматозными утолщениями стенок; гипэндокарп из 2–3 рядов прозенхимных, слабо лигнифицированных клеток. В проводящих пучках механические массивы склеренхимные. Ложбиночные канальцы одиночные, почти выполняющие ложбинки; иногда встречаются мелкие дополнительные канальцы; комиссуральных канальцев 6–8, очень неравных по величине; канальцы септированные. В краевых ребрах 3–5, в спинных 1–2 экстрафасцикулярных канальца. Эндосперм с комиссуральной стороны плоский. n=11.

«Флора Узбекистана», 5-jild (Toshkent, 2017–2023). Lug‘at asosida avtomatik tarjima. Flora of Uzbekistan, vol. 5 (Tashkent, 2017–2023). Glossary-based machine translation.
Aniqlagich · Key
Turkum aniqlagichi (kitobdagi ruscha matn) · Genus key (Russian text of the book) →

Boshqa ma’lumot bazalari · Other databases

Ferula turkumining boshqa turlari · Other species of the genus (107)